Spis treści Show
Rok szkolny 2026/2027 przynosi ważne zmiany w nauczaniu języka polskiego. Zgodnie z harmonogramem Ministerstwa Edukacji Narodowej od 1 września 2026 roku nowa podstawa programowa jest wdrażana w klasach I i IV szkoły podstawowej. W kolejnych latach obejmie następne roczniki. Uczniowie klas II–III oraz V–VIII nadal pracują według dotychczasowej podstawy, podobnie jak uczniowie liceów i techników.
Nowa podstawa znacznie elastyczniej podchodzi do wyboru książek. Zamiast jednej sztywnej listy dla klasy I i klasy IV wskazuje cele, kompetencje oraz obszerny zbiór przykładowych utworów, z którego nauczyciel może korzystać przy układaniu programu. Poniżej znajdziesz aktualne zasady i tytuły dla wszystkich etapów nauczania: od klasy pierwszej szkoły podstawowej po zakres rozszerzony w liceum i technikum.
Pamiętaj, że lektury obowiązkowe, uzupełniające i książki wybierane przez nauczycieli kupisz w księgarni Tantis.pl: https://tantis.pl/lektury-c6701.
Lektury dla klasy 1 szkoły podstawowej – nowa podstawa programowa
W klasie I nie obowiązuje jedna zamknięta lista lektur. Nowa podstawa koncentruje się na rozwijaniu kompetencji językowych, czytelniczych, społecznych i twórczych. Uczeń ma w ciągu roku poznać co najmniej cztery książki w całości. Tytuły dobiera nauczyciel wspólnie z uczniami, z uwzględnieniem ich zainteresowań i możliwości oraz zasobów biblioteki.
Poniższe książki dobrze odpowiadają obszarom wskazanym w nowej podstawie. Nie jest to lista obowiązkowa, lecz praktyczny zbiór propozycji do wspólnego i samodzielnego czytania.
- Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Którędy do Yellowstone? Dzika podróż po parkach narodowych
- Hugh Lofting, Doktor Dolittle i jego zwierzęta
- Piotr Socha, Wojciech Grajkowski, Pszczoły
- Barbara Kosmowska, Dziewczynka z parku
- Danuta Parlak, Kapelusz Pani Wrony
- Joanna Papuzińska, Asiunia
- Agnieszka Frączek, Rany Julek! O tym, jak Julian Tuwim został poetą
- Joanna Krzyżanek, Psyjaciele
- Katarzyna Ryrych, Mona Mysia
- Katarzyna Ryrych, Mona Mysia w kinie
- Dorota Gellner, Wścibscy
- Grzegorz Kasdepke, Detektyw Pozytywka
- Julita Grodek, Mania, dziewczyna inna niż wszystkie. Opowieść o Marii Skłodowskiej-Curie
- Łukasz Wierzbicki, Afryka Kazika
- Astrid Lindgren, Dzieci z Bullerbyn
- Janina Porazińska, Pamiętnik Czarnego Noska
- Hans Christian Andersen, Baśnie (wybór)
- Julian Tuwim, Wiersze dla dzieci
- Barbara Tylicka, O krakowskich psach i kleparskich kotach. Polskie miasta w baśni i legendzie
- Danuta Wawiłow, Najpiękniejsze wiersze
Ostateczny zestaw książek może wyglądać inaczej w każdej szkole. Warto więc przed zakupem sprawdzić listę przekazaną przez nauczyciela.
Lektury dla klas 2–3 szkoły podstawowej
W roku szkolnym 2026/2027 uczniowie klas II–III realizują dotychczasową podstawę programową. Nauczyciel wybiera utwory do wspólnego i indywidualnego czytania z poniższej listy propozycji, uwzględniając możliwości i zainteresowania dzieci.
- Hans Christian Andersen, Baśnie (do wyboru)
- Justyna Bednarek, Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek (czterech prawych i sześciu lewych)
- Jan Brzechwa, Brzechwa dzieciom
- Waldemar Cichoń, Cukierku, ty łobuzie!
- Agnieszka Frączek, Rany Julek! O tym, jak Julian Tuwim został poetą
- Dorota Gellner, Wścibscy
- Julita Grodek, Mania, dziewczyna inna niż wszystkie. Opowieść o Marii Skłodowskiej-Curie
- Tom Justyniarski, Psie troski, czyli o wielkiej przyjaźni na cztery łapy i dwa serca
- Grzegorz Kasdepke, Detektyw Pozytywka
- Piotr Kordyasz, Lolek. Opowiadania o dzieciństwie Karola Wojtyły (fragmenty)
- Barbara Kosmowska, Dziewczynka z parku
- Zofia Kossak-Szczucka, Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata
- Maria Krüger, Karolcia
- Åsa Lind, Piaskowy Wilk
- Astrid Lindgren, Dzieci z Bullerbyn
- Hugh Lofting, Doktor Dolittle i jego zwierzęta
- Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Którędy do Yellowstone? Dzika podróż po parkach narodowych
- Joanna Papuzińska, Asiunia
- Danuta Parlak, Kapelusz Pani Wrony
- Roman Pisarski, O psie, który jeździł koleją
- Janina Porazińska, Pamiętnik Czarnego Noska
- Maria Terlikowska, Drzewo do samego nieba
- Julian Tuwim, Wiersze dla dzieci
- Barbara Tylicka, O krakowskich psach i kleparskich kotach. Polskie miasta w baśni i legendzie
- Danuta Wawiłow, Najpiękniejsze wiersze
- Łukasz Wierzbicki, Afryka Kazika oraz Dziadek i niedźwiadek
Lektury dla klasy 4 szkoły podstawowej – nowa podstawa programowa
W klasie IV znika podział na krótką, sztywną listę lektur obowiązkowych i odrębny katalog lektur uzupełniających. Nauczyciel dobiera teksty do celów kształcenia oraz potrzeb konkretnej klasy. W ciągu roku uczniowie powinni przeczytać co najmniej cztery dłuższe utwory w całości. Książki mają być wybierane wspólnie przez nauczyciela i uczniów – z listy przykładowej zawartej w podstawie lub spoza niej.
Przykładowe utwory narracyjne i dramatyczne dla klas 4–8
Nowa podstawa podaje wspólny, szeroki bank książek dla klas IV–VIII. Nie oznacza to, że czwartoklasista ma przeczytać wszystkie poniższe tytuły. To materiał do wyboru, z którego nauczyciel może ułożyć listę odpowiednią dla wieku, zainteresowań i możliwości klasy.
- Adam Bahdaj, Do przerwy 0:1 lub inna powieść
- Justyna Bednarek, Dom nr 5
- Paweł Beręsewicz, Wszystkie lajki Marczuka, Szeptane lub inna powieść
- Miron Białoszewski, Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty)
- Karol Olgierd Borchardt, Znaczy Kapitan
- Frances Hodgson Burnett, Tajemniczy ogród
- Lewis Carroll, Alicja w Krainie Czarów
- Marine Carteron, wybrana książka z serii Podpalacze książek
- Joanna Chmielewska, Nawiedzony dom, Zwyczajne życie lub inna powieść
- Agatha Christie, wybrana powieść kryminalna
- Carlo Collodi, Pinokio
- Sarah Crossan: Kasieńka, My dwie, my trzy, my cztery, Tippi i ja lub Kończy się czas
- Charles Dickens, Opowieść wigilijna
- Lloyd C. Douglas, Wielki Rybak
- Jacek Dukaj, Wroniec
- Aleksander Dumas, Trzej muszkieterowie
- Michael Ende: Momo lub Niekończąca się historia
- John Flanagan, wybrana powieść z serii Zwiadowcy
- Aleksander Fredro: Zemsta lub Śluby panieńskie
- Olaf Fritsche, Skarb Troi
- Ernest Hemingway, Stary człowiek i morze
- Roksana Jędrzejewska-Wróbel, Stan splątania
- Grzegorz Kasdepke, wybrana powieść
- Jacqueline Kelly, Ewolucja według Calpurnii Tate
- Emilia Kiereś, Rzeka
- Rudyard Kipling, Księga dżungli
- Nancy H. Kleinbaum, Stowarzyszenie Umarłych Poetów
- Janusz Korczak: Król Maciuś Pierwszy lub Bankructwo małego Dżeka
- Rafał Kosik, wybrana powieść z cyklu Felix, Net i Nika
- Barbara Kosmowska, Pozłacana rybka
- Zofia Kossak-Szczucka: Topsy i Lupus lub Bursztyny
- Marcin Kozioł, Skrzynia Władcy Piorunów
- Alice Kuipers: Najgorsza rzecz, jaka może się zdarzyć lub Życie na drzwiach lodówki
- Selma Lagerlöf, Cudowna podróż
- Ursula K. Le Guin, Czarnoksiężnik z Archipelagu
- Stanisław Lem: Cyberiada lub Bajki robotów
- Bolesław Leśmian, Klechdy sezamowe
- C.S. Lewis, wybrana część Opowieści z Narnii
- Astrid Lindgren: Bracia Lwie Serce lub Ronja, córka zbójnika
- Kornel Makuszyński, wybrana powieść
- Andrzej Maleszka, wybrana część cyklu Magiczne drzewo
- A.A. Milne, Kubuś Puchatek
- Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni
- Lucy Maud Montgomery, Ania z Zielonego Wzgórza
- Brandon Mull: Wojna cukierkowa lub Baśniobór
- Małgorzata Musierowicz, wybrana powieść z cyklu Jeżycjada
- Edmund Niziurski, Sposób na Alcybiadesa
- Ewa Nowak, Pajączek na rowerze
- Longin Jan Okoń, Tecumseh
- George Orwell, Folwark zwierzęcy
- Ferdynand Antoni Ossendowski, Słoń Birara
- R.J. Palacio, Cudowny chłopak
- Katherine Paterson, Most do Terabithii
- Sara Pennypacker, Pax
- Jacek Podsiadło, Czerwona kartka dla Sprężyny
- Rick Riordan, wybrana część cyklu Percy Jackson i bogowie olimpijscy
- J.K. Rowling, wybrana część cyklu Harry Potter
- Katarzyna Ryrych: Król, Wyspa mojej siostry lub Lato na Rodos
- Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę
- Éric-Emmanuel Schmitt, Oskar i pani Róża
- William Shakespeare: Romeo i Julia lub Sen nocy letniej
- Henryk Sienkiewicz: Krzyżacy, W pustyni i w puszczy lub Quo vadis
- Linn Skåber, Młodość. Wyznania nastolatków
- Nancy Springer, wybrana powieść z serii Enola Holmes
- Erin Stewart, Blizny jak skrzydła
- Marcin Szczygielski: Teatr Niewidzialnych Dzieci lub Arka czasu
- Alfred Szklarski, wybrana powieść z cyklu o Tomku Wilmowskim
- Dorota Terakowska: Tam, gdzie spadają anioły lub Córka Czarownic
- J.R.R. Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem
- Mark Twain, Przygody Tomka Sawyera
- Katarzyna Wasilkowska, Już, już!
- Danuta Wawiłow, Natalia Usenko, Wierzbowa 13. Opowieści z Wierzbowej 13
- Louis de Wohl, Posłaniec króla
- Karol Wojtyła, wybrany utwór
- Markus Zusak, Złodziejka książek
- Stefan Żeromski: Syzyfowe prace lub Siłaczka
Antologie, poezja i mitologie
Lista przykładowa obejmuje także zbiory tekstów, które pozwalają zestawiać różne punkty widzenia i gatunki.
- Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach
- wybrane książki z serii Nazywam się…
- Wszystkie kolory świata
- wybrane wiersze poetów polskich i obcych
- wybrane mity z mitologii greckiej oraz innych mitologii świata
Literatura faktu i książki popularnonaukowe
Nauczyciel może sięgać również po reportaż, biografię, wspomnienia, wywiad i literaturę popularnonaukową. W podstawie wskazano między innymi:
- Francesco D’Adamo, Iqbal
- Jacek Dąbała, wybrany rozdział z książki Media ćwiczą rozum
- Anna Dziewit-Meller, Damy, dziewuchy, dziewczyny. Historia w spódnicy
- Umberto Eco, wybrany felieton z tomu Zapiski na pudełku od zapałek
- Arkady Fiedler, Dywizjon 303
- Rachel Firth, Minna Lacey, Jordan Akpojaro, Filozofia dla początkujących
- André Frossard, „Nie lękajcie się!”. Rozmowy z Janem Pawłem II
- Natalia Goncarz, Mietek na wojnie
- Magdalena Grzebałkowska, wybrany reportaż z książki Wojenka. O dzieciach, które dorosły bez ostrzeżenia
- Boguś Janiszewski, wybrana książka z serii To, o czym dorośli ci nie mówią lub Wyzwania
- Leszek Kołakowski, fragmenty Mini-wykładów o maxi-sprawach lub 13 bajek z królestwa Lailonii
- Simona Kossak, Serce i pazur. Opowieści o uczuciach zwierząt
- Anna Kowalczyk, Brakująca połowa dziejów. Krótka historia kobiet na ziemiach polskich
- Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945 (fragmenty)
- Anna Mieszkowska, Dzieci Ireny Sendlerowej
- Nela Mała Reporterka, wybrana książka
- Lidia Ostałowska, Bezprizorni
- Marie Pavlenko, A kiedy zniknie pustynia
- Łukasz Pilip, wybrany reportaż z książki Podwórko bez trzepaka
- Michel Piquemal, Bajki filozoficzne
- Magdalena Rigamonti, wybrany wywiad z książki Niewygodni. Mówią prawdę o wojnie
- Michał Rusinek, Szalik. O Wisławie Szymborskiej dla dzieci
- Maria Strzelecka, Simona. Opowieść o niezwyczajnym życiu Simony Kossak
- Justyna Suchecka, Young power! 30 historii o tym, jak młodzi zmieniają świat
- Zbigniew Urbanyi, fragmenty książki Na szlaku kliprów
- Melchior Wańkowicz: Bitwa o Monte Cassino (fragmenty) lub Ziele na kraterze
- Urszula Zajączkowska, Patyki, badyle
Lista dla klasy IV powstaje zatem dopiero w konkretnej szkole. Przed zakupem warto sprawdzić tytuły podane przez nauczyciela; powyższy katalog pokazuje pełen zakres możliwości przewidzianych w nowej podstawie.
Lektury dla klas 5–6 szkoły podstawowej
W roku szkolnym 2026/2027 klasy V–VI nadal pracują według dotychczasowej podstawy programowej. Obowiązuje więc podział na lektury obowiązkowe oraz uzupełniające. W każdym roku nauczyciel omawia co najmniej dwie lektury uzupełniające.
Lektury obowiązkowe – poznawane w całości
Uczniowie klas V–VI poznają w całości następujące utwory:
- Jan Brzechwa, Akademia Pana Kleksa
- Janusz Christa, Kajko i Kokosz. Szkoła latania (komiks)
- C.S. Lewis, Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa
- Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni
- J.R.R. Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem
Krótsze utwory, fragmenty i poezja
Program obejmuje również teksty krótsze, fragmenty większych dzieł, mity, podania i wiersze:
- René Goscinny, Jean-Jacques Sempé, wybrane opowiadania z cyklu Mikołajek
- Ignacy Krasicki, wybrane bajki
- Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz (wybrane fragmenty)
- Józef Wybicki, Mazurek Dąbrowskiego
- wybrane mity greckie
- Biblia: stworzenie świata i człowieka oraz wybrane przypowieści ewangeliczne
- wybrane podania i legendy polskie
- wybrane baśnie polskie i europejskie
- wybrane wiersze Jana Brzechwy, K.I. Gałczyńskiego, Anny Kamieńskiej, Joanny Kulmowej, Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Leopolda Staffa, Juliana Tuwima i Jana Twardowskiego oraz pieśni patriotyczne, w tym Rota Marii Konopnickiej
Lektury uzupełniające – klasy 5–6
Nauczyciel wybiera co najmniej dwie pozycje w każdym roku szkolnym. Może wybrać tytuły z poniższego zestawienia lub inne utwory literackie i teksty kultury dostosowane do potrzeb klasy.
- Adam Bahdaj, Kapelusz za 100 tysięcy
- Miron Białoszewski, Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty)
- Justyna Bednarek, Dom nr 5
- Paweł Beręsewicz, Wszystkie lajki Marczuka
- Frances Hodgson Burnett, Tajemniczy ogród lub inna powieść
- Lewis Carroll, Alicja w Krainie Czarów
- Agatha Christie, wybrana powieść kryminalna
- Carlo Collodi, Pinokio
- Lloyd C. Douglas, Wielki Rybak
- Aleksander Dumas, Trzej muszkieterowie
- Arkady Fiedler, Dywizjon 303
- John Flanagan, wybrana powieść z cyklu Zwiadowcy
- Olaf Fritsche, Skarb Troi
- Ernest Hemingway, Stary człowiek i morze
- Emilia Kiereś, Rzeka
- Rudyard Kipling, Księga dżungli
- Janusz Korczak: Król Maciuś Pierwszy lub Bankructwo małego Dżeka
- Rafał Kosik, Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi
- Barbara Kosmowska, Pozłacana rybka; Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach
- Zofia Kossak-Szczucka: Bursztyny lub Topsy i Lupus
- Marcin Kozioł, Skrzynia Władcy Piorunów
- Selma Lagerlöf, Cudowna podróż
- Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945 (fragmenty)
- Stanisław Lem, Cyberiada (fragmenty)
- Bolesław Leśmian, Klechdy sezamowe
- Kornel Makuszyński, wybrana powieść
- Andrzej Maleszka, wybrana część cyklu Magiczne drzewo
- A.A. Milne, Kubuś Puchatek
- Lucy Maud Montgomery, Ania z Zielonego Wzgórza
- Małgorzata Musierowicz, wybrana powieść
- Edmund Niziurski, Sposób na Alcybiadesa
- Ewa Nowak, Pajączek na rowerze
- Sat-Okh, Biały Mustang
- Longin Jan Okoń, Tecumseh
- R.J. Palacio, Cudowny chłopak
- Katherine Paterson, Most do Terabithii
- Sara Pennypacker, Pax
- Jacek Podsiadło, Czerwona kartka dla Sprężyny
- Rick Riordan, wybrana powieść z cyklu Percy Jackson i bogowie olimpijscy
- Henryk Sienkiewicz: Janko Muzykant, Krzyżacy, Sąd Ozyrysa lub W pustyni i w puszczy
- Éric-Emmanuel Schmitt, Oskar i pani Róża
- Nicholas Sparks, Jesienna miłość
- Marcin Szczygielski: Teatr Niewidzialnych Dzieci lub Arka czasu
- Alfred Szklarski, wybrana powieść
- Mark Twain, Przygody Tomka Sawyera
- Melchior Wańkowicz: Bitwa o Monte Cassino (fragmenty) lub Ziele na kraterze
- Danuta Wawiłow, Natalia Usenko, Wierzbowa 13. Opowieści z Wierzbowej 13
- Louis de Wohl, Posłaniec króla
- Roksana Jędrzejewska-Wróbel, Stan splątania
- Markus Zusak, Złodziejka książek
Lektury dla klas 7–8 szkoły podstawowej
W klasach VII–VIII uczniowie przygotowują się już do wejścia w świat lektur licealnych. Program kładzie nacisk na interpretację tekstów o większej złożoności, rozwijanie umiejętności analizy i refleksji nad wartościami. W roku szkolnym 2026/2027 te roczniki nadal realizują dotychczasową podstawę, w której lista dzieli się na lektury obowiązkowe i uzupełniające.
Lektury obowiązkowe – poznawane w całości
Uczniowie klas 7–8 mają obowiązek przeczytania w całości następujących dzieł:
- Charles Dickens, Opowieść wigilijna
- Aleksander Fredro, Zemsta
- Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec
- Adam Mickiewicz, Dziady część II
- Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę
- Juliusz Słowacki, Balladyna
Krótkie utwory literackie, fragmenty i utwory poetyckie
Program przewiduje również pracę z fragmentami ważnych dzieł literackich oraz z poezją:
- Jan Kochanowski – wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII
- Adam Mickiewicz – Reduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi: I, II, IV, X, XI, XII)
- Sławomir Mrożek – Artysta
- Henryk Sienkiewicz – Latarnik, Quo vadis (fragmenty)
- Stefan Żeromski – Syzyfowe prace (fragmenty)
- Wybrane wiersze poetów wskazanych w klasach IV–VI, a ponadto:
- Aforyzmy Stanisława Jerzego Leca
Lektury uzupełniające – klasy 7–8
Podobnie jak w poprzednim etapie edukacyjnym, nauczyciel wybiera w każdym roku szkolnym przynajmniej jedną pozycję z listy lektur uzupełniających. Są to tytuły zróżnicowane pod względem formy i tematyki – od powieści przygodowych po książki historyczne, współczesne i biograficzne.
Pełna lista zawiera:
- Marcin Kozioł, Skrzynia Władcy Piorunów
- Adam Bahdaj, Kapelusz za 100 tysięcy
- Miron Białoszewski, Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty)
- Justyna Bednarek, Dom nr 5
- Paweł Beręsewicz, Wszystkie lajki Marczuka
- Frances Hodgson Burnett, Tajemniczy ogród lub inna powieść
- Lewis Carroll, Alicja w Krainie Czarów
- Agatha Christie, wybrana powieść kryminalna
- Carlo Collodi, Pinokio
- Lloyd Cassel Douglas, Wielki Rybak
- Aleksander Dumas, Trzej muszkieterowie
- Arkady Fiedler, Dywizjon 303
- John Flanagan, Zwiadowcy. Księga 1. Ruiny Gorlanu
- Olaf Fritsche, Skarb Troi
- Ernest Hemingway, Stary człowiek i morze
- Emilia Kiereś, Rzeka
- Joseph Rudyard Kipling, Księga dżungli
- Janusz Korczak, Król Maciuś Pierwszy, Bankructwo małego Dżeka
- Rafał Kosik, Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi
- Barbara Kosmowska, Pozłacana rybka; Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach (współautor: Paweł Beręsewicz i inni)
- Zofia Kossak-Szczucka, Bursztyny (wybrane opowiadanie), Topsy i Lupus
- Selma Lagerlöf, Cudowna podróż
- Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945 (fragmenty)
- Stanisław Lem, Cyberiada (fragmenty)
- Bolesław Leśmian, Klechdy sezamowe
- Kornel Makuszyński, wybrana powieść
- Andrzej Maleszka, Magiczne drzewo
- Alan Aleksander Milne, Kubuś Puchatek
- Lucy Maud Montgomery, Ania z Zielonego Wzgórza
- Małgorzata Musierowicz, wybrana powieść
- Ewa Nowak, Pajączek na rowerze
- Edmund Niziurski, Sposób na Alcybiadesa
- Sat-Okh, Biały Mustang
- Longin Jan Okoń, Tecumseh
- R.J. Palacio, Cudowny chłopak
- Katherine Paterson, Most do Terabithii
- Sara Pennypacker, Pax
- Jacek Podsiadło, Czerwona kartka dla Sprężyny
- Bolesław Prus: Katarynka lub Placówka
- Aleksander Fredro, Zemsta
- Rick Riordan, Percy Jackson i bogowie olimpijscy
- Henryk Sienkiewicz, Janko Muzykant, Krzyżacy, Sąd Ozyrysa, W pustyni i w puszczy
- Eric-Emmanuel Schmitt, Oskar i pani Róża
- Nicolas Sparks, Jesienna miłość
- Marcin Szczygielski, Teatr Niewidzialnych Dzieci, Arka czasu
- Alfred Szklarski, wybrana powieść
- Mark Twain, Przygody Tomka Sawyera
- Melchior Wańkowicz, Bitwa o Monte Cassino (fragmenty), Ziele na kraterze
- Danuta Wawiłow, Natalia Usenko, Wierzbowa 13. Opowieści z Wierzbowej 13
- Louis de Wohl, Posłaniec króla
- Roksana Jędrzejewska-Wróbel, Stan splątania
- Markus Zusak, Złodziejka książek
- Wybrane pozycje z serii Nazywam się… (np. Mikołaj Kopernik, Fryderyk Chopin, Maria Skłodowska-Curie, Jan Paweł II i inni)
- Inne utwory literackie i teksty kultury, w tym wiersze poetów współczesnych i reportaże
Lektury dla liceum i technikum w roku szkolnym 2026/2027
W szkołach ponadpodstawowych w roku szkolnym 2026/2027 nie jest jeszcze wdrażana nowa podstawa programowa z 2026 roku. Uczniowie realizują listę obowiązującą od roku szkolnego 2024/2025, zgodną także z wymaganiami maturalnymi od 2025 roku. Utwory podzielono na zakres podstawowy i rozszerzony, a w obrębie każdego poziomu – na pozycje poznawane w całości, teksty czytane we fragmentach oraz poezję.
Zakres podstawowy – utwory poznawane w całości
W całym cyklu kształcenia na poziomie podstawowym uczniowie poznają w całości następujące dzieła:
- Jan Parandowski, Mitologia, część I – Grecja
- Sofokles, Antygona
- William Shakespeare, Makbet
- Molier, Skąpiec
- Adam Mickiewicz, Dziady część III
- Bolesław Prus, Lalka
- Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara
- Stanisław Wyspiański, Wesele
- Stefan Żeromski, Przedwiośnie
- Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem
- Albert Camus, Dżuma
- George Orwell, Rok 1984
- Sławomir Mrożek, Tango
Zakres podstawowy – utwory krótsze i fragmenty
Do listy obowiązkowej należą również krótsze teksty oraz wskazane fragmenty większych utworów:
- Biblia – fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów i Apokalipsy św. Jana
- Homer, Iliada (fragmenty)
- Lament świętokrzyski (fragmenty), Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)
- Pieśń o Rolandzie (fragmenty)
- Ignacy Krasicki, wybrana satyra
- Adam Mickiewicz, wybrane ballady, w tym Romantyczność
- Henryk Sienkiewicz, Potop (fragmenty)
- Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (fragmenty)
- Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty)
- Tadeusz Borowski, Proszę państwa do gazu
- Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat (fragmenty)
- Marek Nowakowski, Górą „Edek”
- Andrzej Stasiuk, Miejsce
- Olga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie
- Ryszard Kapuściński, Podróże z Herodotem (fragmenty)
Poezja obowiązkowa na poziomie podstawowym
Podstawa wskazuje autorów, konkretne utwory lub wybór wierszy. Nauczyciel rozkłada materiał na cały cykl nauki:
- Horacy, wybrane utwory
- Bogurodzica
- Jan Kochanowski: wybrane pieśni, w tym Pieśń IX z Ksiąg pierwszych i Pieśń V z Ksiąg wtórych, oraz treny IX, X i XI
- wybrane wiersze poetów epoki baroku, w tym Daniela Naborowskiego, Jana Andrzeja Morsztyna i Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego
- Ignacy Krasicki, Hymn do miłości ojczyzny
- Adam Mickiewicz: Oda do młodości, wybrane sonety z cyklu Sonety krymskie i inne wiersze
- Juliusz Słowacki, Testament mój
- Cyprian Kamil Norwid, wybrane wiersze
- wybrane wiersze Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Mirona Białoszewskiego, Józefa Czechowicza, Zbigniewa Herberta, Bolesława Leśmiana, Czesława Miłosza, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Haliny Poświatowskiej, Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Tadeusza Różewicza, Leopolda Staffa, Wisławy Szymborskiej i Juliana Tuwima
Lektury uzupełniające – zakres podstawowy
W każdej klasie nauczyciel wybiera co najmniej jedną lekturę uzupełniającą z listy ministerialnej albo spoza niej. Aktualny katalog propozycji obejmuje:
- Sofokles, Król Edyp
- Arystoteles, Poetyka i Retoryka (fragmenty)
- Platon, Państwo (fragmenty)
- Dzieje Tristana i Izoldy (fragmenty)
- Giovanni Boccaccio, Sokół
- Erazm z Rotterdamu, Pochwała głupoty (fragmenty)
- Tomasz Morus, Utopia (fragmenty)
- Mikołaj Rej, Żywot człowieka poczciwego (fragmenty)
- Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich
- Andrzej Frycz Modrzewski, O poprawie Rzeczypospolitej (fragmenty)
- Miguel de Cervantes, Przemyślny szlachcic Don Kichot z Manczy (fragmenty)
- Pedro Calderón de la Barca, Życie snem
- Piotr Skarga, Kazania sejmowe (fragmenty)
- Wacław Potocki, wybrane utwory
- William Shakespeare, Romeo i Julia
- Wolter, Kandyd, czyli optymizm
- Ignacy Krasicki, Monachomachia
- Jędrzej Kitowicz, Opis obyczajów za panowania Augusta III (fragmenty)
- Julian Ursyn Niemcewicz, Powrót posła
- Stanisław Staszic, wybrane fragmenty pism
- Juliusz Słowacki, Beniowski (fragmenty) lub wybrane listy
- Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia
- Aleksander Fredro, Śluby panieńskie
- Johann Wolfgang Goethe, Cierpienia młodego Wertera lub fragmenty Fausta
- George Gordon Byron, Giaur
- Adam Mickiewicz, Dziady część IV
- wybrana powieść lub opowieść romantyczna: Józef Ignacy Kraszewski, Stara baśń; Victor Hugo, Nędznicy; Edgar Allan Poe, wybrane opowiadanie; Henryk Rzewuski, Pamiątki Soplicy
- Eliza Orzeszkowa, Nad Niemnem
- Henryk Sienkiewicz, Listy z podróży do Ameryki (fragmenty)
- Stefan Żeromski, Echa leśne lub Ludzie bezdomni
- Eliza Orzeszkowa, Gloria victis
- Gabriela Zapolska, Moralność pani Dulskiej
- Aldous Huxley, Nowy wspaniały świat
- Zofia Nałkowska, Granica
- Joseph Conrad, Lord Jim
- Zofia Kossak-Szczucka, Pożoga. Wspomnienia z Wołynia 1917–1919
- Florian Czarnyszewicz, Nadberezyńcy
- Witold Pilecki, Raport Witolda
- Zofia Nałkowska, Przy torze kolejowym
- Kazimierz Moczarski, Rozmowy z katem (fragmenty)
- Józef Mackiewicz, Droga donikąd (fragmenty)
- Tadeusz Różewicz, Kartoteka
- Józef Czapski, Na nieludzkiej ziemi (fragmenty)
- Leopold Tyrmand, Dziennik 1954 (fragmenty)
- Jarosław Iwaszkiewicz, wybrane opowiadanie
- Stanisław Lem, Wizja lokalna lub Solaris
- J.R.R. Tolkien, Władca Pierścieni. Drużyna Pierścienia
- William Golding, Władca much
- Bohumil Hrabal, wybrane opowiadanie
- Eugène Ionesco, Lekcja
- Samuel Beckett, Czekając na Godota
- Friedrich Dürrenmatt, Wizyta starszej pani
- Marek Nowakowski, wybrane opowiadanie z tomu Raport o stanie wojennym
- Gustaw Herling-Grudziński, Wieża
- Wiesław Myśliwski, Widnokrąg
- Umberto Eco, Imię róży
- Olga Tokarczuk, Prawiek i inne czasy
- Antoni Libera, Madame
- Petra Dvořáková, Wrony
- Bergsveinn Birgisson, Wyspa
- Paweł Huelle, Castorp lub Śpiewaj ogrody
- Liu Cixin, Problem trzech ciał
- Wiesław Myśliwski, Traktat o łuskaniu fasoli
- Tomasz Różycki, Dwanaście stacji
- Andrzej Stasiuk, Jadąc do Babadag
- Mariusz Szczygieł, Nie ma
- Monika Sznajderman, Pusty las
- Dorota Terakowska, Poczwarka
- Olga Tokarczuk, Bieguni lub Opowiadania bizarne
- Marcin Wicha, Rzeczy, których nie wyrzuciłem
Zakres rozszerzony – lektury dodatkowe
Uczeń realizujący język polski na poziomie rozszerzonym poznaje wszystkie utwory z zakresu podstawowego, a ponadto poniższe dzieła i teksty.
Utwory poznawane w całości
- Jan Kochanowski, Treny – cały cykl
- William Shakespeare, Hamlet
- Juliusz Słowacki, Kordian
- wybrana europejska powieść realistyczna lub naturalistyczna: Honoré de Balzac, Ojciec Goriot; Charles Dickens, Klub Pickwicka; Mikołaj Gogol, Martwe dusze; Gustave Flaubert, Pani Bovary
- Michaił Bułhakow, Mistrz i Małgorzata
- Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy
- Tadeusz Konwicki, Mała Apokalipsa
- Janusz Głowacki, Antygona w Nowym Jorku
Fragmenty, opowiadania, eseje i poezja
- Homer, Odyseja (fragmenty)
- Dante Alighieri, Boska komedia (fragmenty)
- wybrane utwory poetyckie europejskich romantyków
- Cyprian Kamil Norwid, Fortepian Szopena
- Franz Kafka, Proces (fragmenty)
- Bruno Schulz, wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe
- Sławomir Mrożek, wybrane opowiadanie
- wybrany esej Gustawa Herlinga-Grudzińskiego lub Zbigniewa Herberta
- Stanisław Barańczak, wybrane wiersze
- Czesław Miłosz, Traktat moralny (fragmenty)
- Julian Przyboś, wybrane wiersze
Zakres rozszerzony nie zastępuje listy podstawowej – stanowi jej uzupełnienie. Dokładny rozkład lektur na klasy zależy od programu nauczania i decyzji nauczyciela.
W roku szkolnym 2026/2027 szczególnie ważne jest więc sprawdzenie, do której klasy chodzi uczeń. Nowa, elastyczna podstawa dotyczy już klas I i IV szkoły podstawowej, natomiast pozostałe roczniki korzystają jeszcze z wcześniejszych wykazów. Gdy szkoła poda własną listę, potrzebne wydania – w tym lektury z opracowaniem – można zamówić w dziale lektury szkolne w Tantis.pl.

Poznajcie Monię – pasjonatkę literatury, która zaczytuje się w kryminałach, biografiach i powieściach obyczajowych. Dobra książka to dla niej najlepszy sposób na wieczorny relaks, choć równie chętnie spędza czas przy emocjonujących filmach, zwłaszcza tych, które trzymają w napięciu do ostatniej chwili.
Kiedy nie oddaje się czytaniu, wyrusza na górskie szlaki, realizując swoją pasję do zdobywania szczytów. Latem zamienia góry na wodę, ciesząc się słońcem i spokojem na desce SUP. Jest również entuzjastką aktywności fizycznej – od dynamicznych zajęć aerobiku po długie spacery wśród leśnych krajobrazów, które pozwalają jej na chwilę wytchnienia.
Prywatnie to szczęśliwa mama dorastającej nastolatki, Łucji, z którą dzieli codzienne radości i wyzwania. Pełna energii, zawsze uśmiechnięta i gotowa na nowe wyzwania – taka właśnie jest Monia!






Dodaj komentarz